Bazal Hücreli Kanser (BCC): En Yaygın Cilt Kanserinin Kapsamlı Rehberi
Bazal hücreli kanser (BCC), cildin en dış tabakası olan epidermisteki bazal hücrelerden köken alan, en sık görülen cilt kanseri türüdür. Genellikle yavaş seyirli olan ve çok nadiren vücudun diğer bölgelerine yayılan (metastaz) bu kanser türü, erken teşhis edildiğinde neredeyse her zaman tamamen tedavi edilebilir. Ancak, tedavi edilmezse çevredeki dokulara ciddi hasar verebilir ve büyük cerrahi onarımlar gerektirebilir. Bu makale, bazal hücreli kanserin nedenleri, tipleri, teşhisi ve modern tedavi seçenekleri hakkında detaylı bilgiler sunmayı amaçlamaktadır.
Bazal Hücreli Kanser (BCC) Nedir?
Bazal hücreli kanser, cildin bazal tabakasındaki hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkar. Bu kanser türü, en sık olarak güneşe maruz kalan baş, boyun ve el sırtı gibi bölgelerde gelişir. Temel karakteristiği, son derece yavaş büyümesi ve çok düşük metastaz riski taşımasıdır. Bununla birlikte, “yavaş” olması ihmal edilebileceği anlamına gelmez; zamanla alttaki kıkırdak, kemiğe ve kas gibi dokuları istila ederek lokal olarak yıkıcı olabilir. Konu hakkında genel bir bilgi edinmek için Wikipedia’nın sayfasını inceleyebilirsiniz: Wikipedia – Basal-cell carcinoma
Bazal Hücreli Kanserin Tipleri ve Klinik Görünümü Nasıldır?
BCC kendini birkaç farklı şekilde gösterebilir. En yaygın tipleri şunlardır:
- Nodüler BCC (En Yaygın Tip): İnci beyazı, pembemsi renkte, şeffaf, “sedefimsi” görünümlü, kenarlarında ince kılcal damarlar (telenjiektazi) bulunan bir nodül veya kabarıklık şeklindedir. Yüzeyinde ülserasyon (yara) gelişebilir ve kanayabilir.
- Yüzeysel Yayılan BCC (Superficial BCC): Gövde ve ekstremitelerde daha sık görülen, kırmızı, pullu, sedef veya egzama benzeri bir yama şeklindedir. Yavaş yavaş genişler ve kenarları hafifçe kabarık olabilir.
- Morfeaform/Sklerozan BCC (En Agresif Tip): Bu tip, sıklıkla bir yara izi gibi görünür. Soluk, beyazımsı veya sarı, sert, düz veya hafif çökük bir lezyon olarak başlar. Sınırları belirsiz olduğu için klinik olarak tespit edilmesi daha zordur ve genellikle göründüğünden daha geniş bir alana yayılır.
Bazal Hücreli Kanserin Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?
BCC gelişimindeki en önemli risk faktörü, ultraviyole (UV) ışınlarına kronik ve aralıklı-yanıcı tarzda maruziyettir. Diğer risk faktörleri şunlardır:
- Açık Ten Rengi, Mavi veya Yeşil Gözler, Sarı veya Kızıl Saçlar
- İleri Yaş
- Erkek Cinsiyet (Kadınlara göre daha sık görülür)
- Aile Öyküsü veya Kişisel Cilt Kanseri Öyküsü
- Zayıflamış Bağışıklık Sistemi
- Radyasyona veya Arsenik gibi belirli kimyasallara maruz kalma
- Kronik, İyileşmeyen Yaralar veya Yanıklar
Bazal Hücreli Kanser Teşhisi Nasıl Konulur?
Şüpheli bir lezyon fark edildiğinde, bir dermatolog veya plastik cerrah tarafından dermatoskop adı verilen büyütücü bir cihazla muayene yapılır. Kesin tanı için biyopsi şarttır. Biyopsi, lezyondan küçük bir doku örneğinin alınarak patolog tarafından mikroskop altında incelenmesi işlemidir. Bu inceleme, kanserin varlığını ve alt tipini doğrular. BCC‘nin metastaz riski çok düşük olduğu için, rutin olarak lenf nodu muayenesi veya görüntüleme gerektirmez; ancak çok büyük veya uzun süredir ihmal edilmiş vakalarda bu tetkikler istenebilir.
Bazal Hücreli Kanser Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Bazal hücreli kanser tedavisi, tümörün tipine, büyüklüğüne, yerine, hastanın yaşına ve genel sağlık durumuna göre kişiselleştirilir. Tedavideki temel amaç, kanserli dokunun tamamen çıkarılmasıdır.
1. Cerrahi Eksizyon:
Erken evre BCC‘ler için standart tedavidir. Kanserli doku, çevresinden bir miktar sağlam doku (cerrahi sınır) ile birlikte çıkarılır. Çıkarılan doku, patolojide sınırların temiz olduğunu doğrulamak için incelenir.
2. Mohs Mikrografik Cerrahi:
Bu yöntem, özellikle yüz gibi estetik ve fonksiyonel açıdan kritik bölgelerdeki (burun, göz çevresi, dudak), büyük, nüks etmiş veya sınırları belirsiz (özellikle morfeaform tip) BCC‘ler için altın standarttır. Tümör, katman katman çıkarılır ve her katman anında mikroskop altında incelenir. Kanser hücreleri tamamen temizlenene kadar işleme devam edilir. Bu, en yüksek tedavi oranını sağlarken aynı zamanda mümkün olan en az sağlam doku kaybına neden olur.
3. Topikal İlaçlar:
Çok ince, yüzeysel BCC‘lerde, immün yanıtı tetikleyen Imiquimod krem veya kemoterapi ilacı 5-Florourasil kremi kullanılabilir. Bu tedaviler hasta uyumunu gerektirir ve uzun süreli takip gerekir.
4. Radyoterapi (Işın Tedavisi):
Cerrahi için uygun olmayan yaşlı hastalarda veya cerrahi sonrası ek tedavi olarak kullanılabilir.
Bazal Hücreli Kanserden Korunma ve Erken Teşhis
BCC büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır. Korunma stratejileri şunları içerir:
- Güneşten Korunma: SPF 30+ geniş spektrumlu güneş kremi kullanmak, güneşin yoğun olduğu saatlerde (10:00-16:00) gölgede kalmak, geniş kenarlı şapka, UV korumalı güneş gözlüğü ve koruyucu giysiler giymek.
- Solaryumdan Kesinlikle Kaçınmak.
- Düzenli Kendi Kendine Cilt Muayenesi: Vücuttaki ben ve lekelerdeki yeni oluşumlar veya değişiklikler (kanama, kaşıntı, büyüme) için dikkatli olmak.
- Profesyonel Dermatolojik Muayene: Özellikle yüksek risk grubundaki bireylerin yılda bir kez cilt muayenesi olması önerilir.
Bazal hücreli kanser, erken yakalandığında başarıyla tedavi edilebilen bir hastalıktır. Cildinizde şüpheli bir lezyon fark ederseniz, ihmal etmeden bir dermatolog veya plastik cerraha başvurmanız, en iyi tedavi sonucunu almanın anahtarıdır.
Op. Dr. Raşid Toksöz Kliniği İletişim Bilgileri:
Telefon: +90 542 158 59 60
Adres: Kızılırmak Mah. 1443. Cd. 1071 Usta Plaza, 25B/130, Çankaya/Ankara
E-posta: drrasidtoksoz@gmail.com
Bu makale, tıbbi bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup, reklam veya teşhis/tedavi amaçlı değildir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.
